Văn hóa xã hội

DI TÍCH LỊCH SỬ ĐÌNH NỘI VIÊN

28/05/2026 16:26

Đình làng Nội Viên, xã Tân Chi, tỉnh Bắc Ninh vốn được khởi dựng từ lâu đời. Đến thời Lê Trung Hưng, đình được trùng tu mở rộng bao gồm: Tòa tiền tế 3 gian, 2 chái, 3 gian hậu cung, bộ khung gỗ lim to khỏe vững chắc, trạm khắc tứ linh, tứ quý lộng lẫy. Tuy nhiên đình đã bị tiêu thổ trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Đến năm 1999, đình được khôi phục trên nền đất cũ. Những năm gần đây tiếp tục được quan tâm tu bổ, tôn tạo. Đình được xếp hạng là di tích Lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, Quyết định số 899/QĐ-UBND ngày 9 tháng 7 năm 2008.

 

Đình Nội Viên hiện nay có quy mô khá lớn gồm đại đình và hai dãy nhà tả vu, hữu vu. Đại đình có kiến trúc kiểu chữ Đinh, gồm tiền tế 3 gian, 2 chái, 3 gian hậu cung, với các lớp mái ngói đao cong uốn lượn duyên dáng, bộ khung gỗ chạm khắc trang trí tinh xảo, nghệ thuật.

Căn cứ vào cuốn thần tích của Đình Nội Viên có niên đại đầu tiên Hồng Phúc nguyên niên (1572) và được sao lại năm Khải Định 4 (1919), thì người được thờ là các Thánh: “Sơn Thần”, “Chiêu Quang”, “Uy Dũng” và lai lịch các vị thần có thể tóm tắt như sau:

Về Sơn Thần: Vào thời Vua Lý Nhân Tông, Thái úy Lý Thường Kiệt đem quân đánh giặc Tống và giặc Chiêm Thành. Khi đến trang Nội Viên, phủ Từ Sơn, đạo Kinh Bắc thì gặp giặc Tống và giặc Chiêm hợp quân tiến theo đường thủy là sông Nguyệt Đức và sông Thiên Đức. Ông cho quân đuổi theo giặc để vây đánh. Hôm đó, Lý Thường Kiệt đã làm lễ cầu thần xin âm phù đánh thắng giặc và cho quân đóng trại nghỉ tại đó. Đêm hôm đó, Lý Thường Kiệt đã được Sơn Thần báo mộng trợ giúp, ngay sáng hôm sau, ông đã ban cho dân làng nơi đây 2 thỏi vàng để sửa lễ tạ thần và ngay sau đó đi đánh giặc. Quân ta bắt được đại tướng giặc và giết chết, thu được nhiều lương thực. Quân giặc đại bại chạy toán loạn rút về nước. Từ đó đất nước được thanh bình, quốc gia vô sự yên hưởng thái hòa. Lý Thường Kiệt làm biểu tâu Vua về việc Thần phù giúp ở trang Nội Viên, Vua ban sắc phong cho Thần là Bản Cảnh thành hoàng tài trí hùng uy linh ứng đại vương”, tặng phong “Linh phù hộ quốc bản cảnh an nhân đại vương thượng đẳng thần”.

Về Thần “Chiêu Quang” và “Uy Dũng”:

Hai anh em thần “Chiêu Quang” và “Uy Dũng” là con của vợ chồng ông bà Lê Thịnh và Trần Thị Vượng vốn là dòng dõi thi lễ, làm nghề bốc thuốc kiếm kế sinh nhai. Ngay từ nhỏ, hai ông đã bộc lộ là người có thiên chất cao rộng, học lực tinh thông, làu binh thư, võ nghệ. Khi lớn lên, triều đình mở khoa thi Hội để tuyển chọn nhân tài, hai ông đã đỗ cao và được phong làm Đô chỉ huy sứ tướng quân. Khi ấy, trong nước có giặc Chiêm Thành và giặc Tống xâm lược nước ta, hai ông đã đem quân đi đánh giặc. Khi đến đầu trang Nội Viên, huyện Tiên Du, phủ Từ Sơn thấy nơi đây là dải sơn thủy quanh co, long, hổ ôm ấp, núi không cao, hai ông đã cho quân dựng đồn binh để chống giặc và làm lễ để tế cáo trời đất, sơn thủy bách thần. Đêm hôm đó, ông Chiêu Quang đã được Sơn Thần báo mộng, phù giúp đánh giặc. Hôm sau, hai ông đã đưa cho dân làng 10 nén bạc để cứu người nghèo khổ, 3 thỏi vàng để trùng tu phụng miếu điện thờ Thần. Sau đó hai ông đem quân đi đánh giặc và giành thắng lợi, thu được nhiều vũ khí, lương thực và ngựa. Từ đó thiên hạ thái bình, quốc gia yên ổn. Hai ông được Vua ban đến đạo Kinh Bắc nhận thực ấp. Hai ông tâu rằng “Giặc Chiêm Thành và giặc Nguyên đã bình, xong công là nhờ ở công lao của thần ở trang Nội Viên phù trợ”. Vua nghe xong liền ban sắc phong và gia phong mỹ tự cho vị thần ở trang Nội Viên.

Sau này, các thần được Vua ban sắc phong là:

Phong tài trí anh nhân linh ứng đại vương. Tặng phong: Linh quang hộ quốc quảng đại cao minh, anh thông chính trực, tích đức hùng uy an nhân đại vương thượng đẳng thần.

Phong Chiêu Quang phụ quốc hiển ứng đại vương. Tặng phong: Tế thế hộ quốc bảo cảnh chí nhân hùng tài vũ lược phụ thế hậu đức đại vương thượng đẳng thần.

Phong Uy Dũng phụ quốc hiển ứng đại vương. Tặng phong: Tế thế an dân hồng ân tá trị anh linh phù vận hiển hựu tập khánh đại vương thượng đẳng thần.

Lễ hội truyền thống của thôn Nội Viên được tổ chức vào ngày mùng 07 tháng 8. Trong ngày hội đình, dân làng tổ chức các lễ nghi tế Thánh và các hoạt động văn hóa, thể thao như: hát quan họ, hát chèo, cờ tướng, bóng chuyền, cầu lông, thể dục dưỡng sinh… đã thu hút đông đảo nhân dân tham gia vào các hoạt động vui tươi lành mạnh mang đậm bản sắc văn hóa quê hương.

Thanh Hải
Source: Phòng VH-XH