Khi thu hút FDI không còn là bài toán về số lượng

Đồng chí Phạm Văn Thịnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, định hướng thu hút FDI của địa phương đang chuyển dần từ mở rộng quy mô sang nâng cao hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Bắc Ninh đã đạt được những kết quả tích cực trong thu hút FDI về quy mô. Sau khi hoàn tất sáp nhập địa giới hành chính với Bắc Giang, ông nhìn nhận như thế nào về yêu cầu chuyển dịch từ thu hút theo số lượng sang nâng cao chất lượng dòng vốn, gắn với tái cấu trúc không gian công nghiệp?

Đồng chí Phạm Văn Thịnh: Rõ ràng, mức độ phát triển công nghiệp của cả hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang (trước đây), cũng như Bắc Ninh (hiện nay) sau sáp nhập, đều đã ở mức cao so với mặt bằng chung của cả nước. Điều này tạo ra một nền tảng thuận lợi, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư.

Nếu như trước đây, mục tiêu ưu tiên là mở rộng quy mô, thu hút càng nhiều dự án càng tốt để tạo động lực tăng trưởng nhanh, thì trong giai đoạn tới, việc thu hút đầu tư cần được định hướng theo chiều sâu, tập trung vào chất lượng, hiệu quả và khả năng lan tỏa.

Cụ thể, bên cạnh việc tiếp tục thu hút các dự án sản xuất công nghệ cao, sử dụng ít lao động, Bắc Ninh sẽ ưu tiên các lĩnh vực thuộc cụm ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), robotic, UAV, công nghiệp điện tử và cơ khí chế tạo. Đây là những ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đồng thời đóng vai trò hạt nhân trong việc hình thành và hoàn thiện hệ sinh thái sản xuất.

Mục tiêu không chỉ là thu hút từng dự án riêng lẻ, mà là từng bước xây dựng Bắc Ninh trở thành một cứ điểm sản xuất có vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng định hướng thu hút các ngành mới như y sinh, dữ liệu, công nghiệp hàng không, logistics và đào tạo nhân lực theo tiêu chuẩn toàn cầu. Các lĩnh vực dịch vụ và bất động sản phục vụ phát triển công nghiệp cũng sẽ được chú trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhà quản lý nước ngoài.

Như vậy, thu hút FDI trong giai đoạn tới sẽ không chỉ dừng lại ở công nghiệp, mà gắn với việc hình thành một không gian phát triển đồng bộ giữa công nghiệp - đô thị - dịch vụ.

Phóng viên: Sau khi quy mô địa bàn và hệ sinh thái công nghiệp được mở rộng nhờ sáp nhập, theo ông, Bắc Ninh sẽ định hướng như thế nào để tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và phát triển các chuỗi giá trị bền vững?

Đồng chí Phạm Văn Thịnh: Nhu cầu hình thành mô hình “tất cả tại Bắc Ninh”, và rộng hơn là tại Việt Nam, không chỉ là định hướng của địa phương mà còn là nhu cầu tự thân của các nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh các yếu tố như chiến tranh thương mại, rào cản thuế quan hay yêu cầu về xuất xứ hàng hóa ngày càng phức tạp, việc xây dựng một hệ sinh thái sản xuất đồng bộ tại chỗ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, đồng thời nâng cao khả năng chủ động trong sản xuất.

Về dài hạn, điều này còn tạo ra lợi thế về chi phí sản xuất, chi phí logistics, cũng như rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Khi các khâu trong chuỗi giá trị được kết nối chặt chẽ trong cùng một không gian, hiệu quả vận hành sẽ được cải thiện đáng kể.

Trong bối cảnh đó, cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI là rất rõ ràng. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể.

Hiện nay, Bắc Ninh đang triển khai một số nhóm giải pháp. Trước hết là hỗ trợ các doanh nghiệp đã tham gia chuỗi liên kết cải tiến sản xuất, chuẩn hóa quy trình, từ đó từng bước nâng cao vị trí trong chuỗi cung ứng. Đề án hỗ trợ nhà máy thông minh hợp tác với Samsung là một ví dụ, với quy mô hỗ trợ bình quân 5–10 doanh nghiệp mỗi năm.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang thúc đẩy việc thành lập các hiệp hội doanh nghiệp hỗ trợ trong sản xuất công nghiệp, nhằm tạo kênh kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, đồng thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến đất đai, vốn và khả năng tiếp cận thị trường.

Một hướng đi quan trọng khác là thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hệ sinh thái khởi nghiệp. Trong một môi trường tập trung dày đặc doanh nghiệp FDI như Bắc Ninh, các doanh nghiệp quy mô nhỏ hoàn toàn có thể từng bước phát triển và tham gia vào chuỗi cung ứng, từ cung cấp dịch vụ đến sản xuất, nếu được tạo điều kiện về đất đai, nhà xưởng và nguồn vốn ban đầu.

Trong một môi trường tập trung dày đặc doanh nghiệp FDI như Bắc Ninh, các doanh nghiệp quy mô nhỏ hoàn toàn có thể từng bước phát triển và tham gia vào chuỗi cung ứng.

Phóng viên: Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, theo ông, đâu là cách tiếp cận phù hợp để Bắc Ninh vừa lựa chọn được nhà đầu tư, vừa tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn?

Đồng chí Phạm Văn Thịnh: Theo tôi, trong giai đoạn tới, vấn đề không còn là thu hút thêm bao nhiêu dự án, mà là lựa chọn mô hình phát triển phù hợp để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Khi các địa phương đều đẩy mạnh thu hút FDI, nếu vẫn đi theo cách tiếp cận cũ, dựa vào mở rộng quy mô, thì rất khó tạo ra sự khác biệt.

Với Bắc Ninh, chúng tôi cho rằng hướng đi phù hợp là chuyển sang phát triển theo cụm ngành, thay vì thu hút các dự án đơn lẻ. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp liên kết với nhau chặt chẽ hơn trong cùng một hệ sinh thái.

Chẳng hạn, với lĩnh vực bán dẫn, nếu chỉ có một vài khâu riêng lẻ thì rất khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vì vậy, định hướng là thu hút đồng bộ các dự án trong toàn bộ chuỗi, từ sản xuất wafer, đúc chip (fab), đóng gói – kiểm thử, cho đến các lĩnh vực hỗ trợ như vật liệu, thiết bị và hóa chất.

Khi các mắt xích này được hình thành trong cùng một không gian, không chỉ hiệu quả sản xuất được cải thiện, mà còn tạo ra nền tảng để doanh nghiệp trong nước có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Về dài hạn, đây cũng là cách để nâng cao vị thế của địa phương trong cạnh tranh thu hút FDI, thay vì chỉ tham gia ở những công đoạn có giá trị gia tăng thấp.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!