XÃ TÂN CHI
I. Về lịch sử hình thành và phát triển
Ngày 12/6/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết về tái cơ cấu đơn vị hành chính cấp tỉnh, giảm số lượng tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành. Đồng thời Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cũng đã ban hành Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH, ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh, trong đó xã Tân Chi được sáp nhập từ xã Tân Chi (cũ) và xã Lạc Vệ.
Xã Tân Chi (cũ) có diện tích tự nhiên 7,57 km2; dân số 11.720 người; năm 2024 thu nhập bình quân đầu người đạt 74 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp; trong đó công nghiệp - xây dựng chiếm 42%; dịch vụ chiếm 32%; nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm 26%.
Xã Lạc Vệ có diện tích tự nhiên 10,54km2; dân số 16.092 người; năm 2024 thu nhập bình quân đầu người đạt 72 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp; trong đó công nghiệp - xây dựng chiếm 41%; dịch vụ chiếm 31,7%; nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm 27,3%.
Xã Tân Chi và xã Lạc Vệ đều từng là những vùng quê giàu truyền thống văn hiến và cách mạng. Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và bảo vệ Tổ quốc, cùng với cả nước, Đảng bộ và nhân dân hai xã đã có nhiều đóng góp về sức người, sức của bảo vệ nền độc lập, tự do của tổ quốc hạnh phúc cho nhân dân. Ghi nhận sự đóng góp to lớn ấy, Đảng bộ và nhân dân xã Tân Chi và xã Lạc Vệ đều tự hào được Đảng và nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều phần thưởng cao quý khác. Truyền thống cách mạng hào hùng đó đang được Đảng bộ và nhân dân xã Tân Chi sau sáp nhập phát huy mạnh mẽ, chủ động hội nhập vươn lên trong công cuộc đổi mới hôm nay.
Hai xã có nhiều nét tương đồng về phong tục, tập quán, văn hóa do cùng có chung nguồn gốc lịch sử cùng huyện Tiên Du (cũ). Là 2 xã nổi bật ở phía Đông Nam của tỉnh Bắc Ninh với nhiều tiềm năng, lợi thế và vị trí chiến lược. Cùng có vị trí chiến lược, nằm trong vùng phát triển kinh tế trọng điểm của Tỉnh, có nhiều điều kiện thuận lợi để vươn mình, đột phá phát triển với vị trí nằm ở vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, gần cửa ngõ phía Tây của Thủ đô Hà Nội, có nhiều tuyến giao thông huyết mạch chạy qua như Quốc lộ 38 nối liền với Hưng Yên, Hải Phòng, Tỉnh lộ 287, Tỉnh lộ 276, Tỉnh lộ Bách Môn-An Động... Việc sắp xếp, hợp nhất xã Tân Chi và xã Lạc Vệ là phù hợp với yếu tố lịch sử, văn hóa truyền thống, quy mô, cơ cấu kinh tế, định hướng phát triển; tạo điều kiện thuận lợi để xã Tân Chi (mới) phát triển mạnh mẽ, tiếp tục thu hút đầu tư và phát triển kinh tế mạnh mẽ, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, phấn đấu trở thành phường trực thuộc Tỉnh Bắc Ninh.
II. Về điều kiện tự nhiên
1. Vị trí địa lý và ranh giới hành chính
Xã Tân Chi nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm tỉnh khoảng 30 km về phía Tây Bắc, cách thủ đô Hà Nội 25km. Tọa độ địa lý của xã nằm trong khoảng từ 20005’ đến 21011’ độ vĩ Bắc và từ 105058’ đến 106008’ độ kinh Đông. Diện tích tự nhiên của xã là 18,11 km2 với 11 đơn vị cấp thôn:
Phía đông giáp xã Chi Lăng;
Phía tây giáp các xã Liên Bảo và Phật Tích;
Phía nam giáp sông Đuống;
Phía bắc giáp các phường Nam Sơn và Hạp Lĩnh;
Về quy mô và dân số: 27.821 người; Diện tích: khoảng 18,11 km²
Trên địa bàn xã có 3 tuyến quốc lộ 1A, 1B, 38 chạy qua cùng với các trục đường Tỉnh lộ 287, 276, 295 nối liền với tỉnh Hưng Yên, thủ đô Hà Nội và các khu vực lân cận, tạo cho xã có thế mạnh trong việc giao lưu kinh tế, văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
2. Điều kiện tự nhiên:
Xã Tân Chi thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, đặc trưng mưa nhiều, nóng ẩm vào mùa hè và lạnh, khô vào mùa đông. Sông Đuống là ranh giới tự nhiên, có nhiều tác động đến hệ thủy văn, có vai trò quan trọng, thuận lợi cho nông nghiệp lúa, cây trồng ngắn ngày. Do nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng nên địa hình xã Tân Chi tương đối bằng phẳng. Hầu hết diện tích trong xã đều có độ dốc <30; Nhìn chung địa hình thuận lợi cho phát triển mạng lưới giao thông, thủy lợi, xây dựng cơ sở hạ tầng, mở rộng mạng lưới khu dân cư, các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và kiến thiết đồng ruộng tạo ra những vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát triển rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày.
Tài nguyên đất đai của xã chủ yếu là đất phù sa được bồi hàng năm và đất phù sa của hệ thống sông, đất được hình thành bởi phù sa của sông, có thành phần cơ giới từ thịt trung bình đến thịt nặng, đất chua, hàm lượng mùn và đạm khá, lân dễ tiêu nghèo. Đây là loại đất đang trồng 2 vụ lúa có năng suất cao, ổn định, cần có biện pháp cải tạo mở rộng diện tích cây vụ đông;
Tài nguyên nước dồi dào, nguồn nước mặt bao gồm sông Đuống, ngòi Tào Khê. Sông Đuống cung cấp nguồn nước mặt chủ yếu. Sông Đuống nối liền sông Thái Bình và sông Hồng, có tổng trữ lượng nước duy trì khoảng trên 36 tỉ m3 (gấp 3 lần tổng lượng nước của sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam). Những năm trước đây, sông Đuống có hàm lượng phù sa nhiều, vào mùa mưa trung bình cứ 1m3 nước có khoảng 2,8kg phù sa. Lượng phù sa khá lớn này đã đóng góp vai trò quan trọng trong quá trình hình thành đồng bằng phù sa, bãi bồi màu mỡ ven sông các thôn Chi Trung, Chi Hồ, Chi Đống. Hệ thống sông ngòi, kênh mương cùng với số lượng ao hồ hiện có tạo điều kiện thuận lợi cung cấp nước ngọt quanh năm cho sản xuất, sinh hoạt cũng như cải tạo đất.
Nguồn nước ngầm: có độ sâu trung bình từ 3 - 7m, chất lượng nước tốt, có thể khai thác phục vụ sinh hoạt và tưới cho các cây trồng tại các vườn gia đình trong mùa khô, góp phần tăng sản phẩm và thu nhập cho nông dân.
* Đánh giá chung: Xã có vị trí địa lý cơ bản thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội. Địa hình tương đối bằng phẳng, là điều kiện tốt để mở rộng không gian quy hoạch, phát triển kinh tế-xã hội phù hợp từng ngành nghề, lĩnh vực, loại hình sản xuất cả công nghiệp và nông nghiệp. Sau sáp nhập xã sẽ có một nguồn nhân lực trẻ, năng động và có năng lực, với lượng dân số trong độ tuổi lao động đạt tỷ lệ cao là nguồn cung cấp lao động cho các khu, cụm công nghiệp đang hoạt động. Với hệ thống sông ngòi, kênh mương nội đồng, ao hồ và nguồn nước ngầm phong phú đảm bảo cung cấp đủ nước cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.
Tuy nhiên: Lượng mưa phân bố không đều giữa các mùa trong năm làm úng ngập cục bộ vẫn còn xảy ra ở một số vùng đã gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng cũng như hiệu quả lao động đặc biệt là trong việc đảm bảo sản phẩm nông nghiệp.
III. Về điều kiện kinh tế - xã hội
Xã Tân Chi là địa phương có lợi thế cả về giao thông, địa lý, vị trí tạo điều kiện cho kinh tế - xã hội của địa phương ngày một phát triển. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, những năm gần đây Tân Chi đã đẩy mạnh làm thuỷ lợi nội đồng, hoàn chỉnh các hệ thống kênh mương, tạo vùng sản xuất thâm canh, chuyên canh cho từng khu đồng, xứ đồng. Những năm qua, thực hiện chủ trương của cấp trên, Tân Chi đã chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo công nghiệp hoá, hiện đại hoá; tổ chức quy hoạch đầu tư xây dựng các công trình phúc lợi trên địa bàn như: Trường học, trạm y tế, đường giao thông nông thôn, nhà văn hoá…ngày càng khang trang.
Công nghiệp phát triển nhanh, hiện đại, hiện nay Tân Chi đang là điểm sáng về thu hút các nhà đầu tư vào sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Khu công nghiệp Nam Sơn – Hạp Lĩnh, Cụm công nghiệp Tân Chi hiện đang hoạt động rất hiệu quả, có nhiều doanh nghiệp lớn, hàng đầu nước ngoài đã đăng ký, đang đầu tư, xây dựng và kinh doanh hiệu quả như: Goertek Vina; FCPV Foxconn Bắc Ninh; TongFang Technology; Hi-P Việt Nam; Diana Unicharm; Sao Thủy Việt Nam; Yura comporation; Cảng Tân Chi; Tập đoàn Dabaco Việt Nam; SLP Park Nam Sơn Hạp Lĩnh… thu hút hàng ngàn lao động, trong đó có rất nhiều lao động là con em địa phương với mức thu nhập bình quân từ 8-20 triệu đồng/ người/tháng. Các nhà máy mọc lên và đi vào hoạt động đã làm thay đổi diện mạo của vùng quê Tân Chi hôm nay trong giai đoạn công nghiệp hoá – đô thị hoá, lôi cuốn con người vốn cần cù chịu thương, chịu khó nay càng năng động hơn, nhanh nhạy hơn trong cuộc sống hội nhập. Đến nay, toàn xã hiện có 01 KCN và 03 CCN đã được phê duyệt/thành lập, đã giải quyết việc làm hàng ngàn lao động và còn rất nhiều dư địa để phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ…
Nghề truyền thống được duy trì bảo tồn và phát triển; Cùng với các khu công nghiệp tập trung, khu công nghiệp đa nghề, các nghề thủ công truyền thống trên địa bàn xã tiếp tục được quan tâm phát triển. Tại thôn Xuân Hội, nghề mây tre đan được duy trì phát triển mạnh và tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động nhàn rỗi, những sản phẩm như: đĩa, dỏ, túi… được đan từ những cây mây, cây tre có mặt trên nhiều thị trường trong nước và xuất khẩu. Hàng năm giá trị tiểu thủ công nghiệp từ nghề mây tre đan đạt trên 10 tỷ đồng. Góp phần nâng cao thu nhập đời sống người dân hôm nay.
Các công trình phục vụ dân sinh được đầu tư nâng cấp hiện đại; Đi liền với phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, giao thông- xây dựng ngày càng phát triển là tiền đề, đồng thời cũng là thìa khoá để mở cánh cổng hội nhập, xây dựng phát triển lên đô thị, phấn đấu trở thành phường trước năm 2030. Trong những năm gần đây, xã Tân Chi đã khởi công xây dựng nhiều công trình, hạng mục quan trọng như: Nâng cấp hệ thống đường giao thông, hệ thống thoát nước; Đầu tư hệ thống chiếu sáng các thôn trên địa bàn xã; Cải tạo nâng cấp Đường giao thông, hệ thống thoát nước thôn Chi Hồ; thôn Văn Trung; thôn Chi Trung; thôn Tư Chi; thôn Chi Đống; khu Trung tâm xã; Nâng cấp hệ thống chiếu sáng các tuyến đường xã Tân Chi; nâng cấp hệ thống chiếu sáng xã Lạc Vệ; Nhà văn hóa thôn Văn Trung… Chỉ tính riêng trong năm 2025, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được giao và thực hiện đạt gần 107 tỷ đồng.
Công tác giáo dục được quan tâm đặc biệt; Chăm lo cho giáo dục là chăm lo cho sự nghiệp phát triển con người. Hàng năm, sự nghiệp giáo dục của xã phát triển mạnh cả về quy mô và chất lượng. Tỷ lệ trẻ trong độ tuổi đến nhà trẻ tăng nhanh, số học sinh các bậc học ổn định, chất lượng chuyển biến tích cực ở cả 3 cấp học Mầm Non, Tiểu học, THCS. Việc phổ cập giáo dục các cấp học được quan tâm, chỉ đạo, duy trì vững chắc: Năm 2025 có 3/3 trường Mầm non đạt chuẩn phổ cập trẻ 5 tuổi; 3/3 trường Tiểu học đạt phổ cập giáo dục đúng độ tuổi mức độ 3, 2/2 trường THCS đạt phổ cập giáo dục mức độ 3, trong đó 7/8 trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2. Công tác tuyển sinh trực tuyến, triển khai học bạ số điện tử được triển khai thực hiện hiệu quả, 8/8 trường trực hiện từ đầu năm học.
Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân thường xuyên được quan tâm; Trạm y tế tiếp tục duy trì đạt tiêu chí quốc gia về Y tế; Tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, nâng cao năng lực giám sát phát hiện các trường hợp nghi mắc bệnh truyền nhiễm; triển khai xử lý các ổ dịch, truy vết, khoanh vùng xử lý kịp thời. Thực hiện triển khai hồ sơ bệnh án điện tử diện rộng tại các cơ sở y tế, cắt giảm thời gian khám bệnh và nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân. Đẩy mạnh công tác tiêm chủng vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân.
Hoạt động công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, hiệu quả; bám sát định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các chỉ đạo trọng tâm của UBND tỉnh. Nâng cao đời sống người dân, chăm lo cho các đối tượng, duy trì thực hiện tốt chính sách ưu đãi đối với người có công đảm bảo kịp thời, đúng đối tượng. Phong trào “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025” được Đảng ủy, UBND xã đặc biệt quan tâm. Hiện nay trên địa bàn xã không còn nhà tạm, nhà dột nát, góp phần ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Hoạt động văn hóa văn nghệ - thể dục thể thao được quan tâm tổ chức đa dạng, hiệu quả; đáp ứng nhu cầu thụ hưởng văn hóa, tinh thần của nhân dân; toàn xã hiện có 15 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh: Đình Chi Nội; Chùa Chi Nội; Đình Tư Vi; Đình Chi Đống; Chùa Chi Đống; Chùa Đông Chi Hồ; Đình Chi Hồ; Chùa Giáo đường Chi Trung; Chùa Nội Viên; Đình Nội Viên; Chùa Hộ Vệ; Đình Hộ Vệ; Chùa Xuân Hội; Đình Xuân Hội; Chùa An Động; Đình An Động; Đình Hương Vân. Đây đều là những di tích mang nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và được nhân dân địa phương thường xuyên quan tâm bảo tồn, trùng tu.
Công tác quốc phòng, an ninh được quan tâm; Lực lượng quân sự được xây dựng vững mạnh toàn diện, hàng năm hoàn thành 100% chỉ tiêu giao quân nhập ngũ. Công tác an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ, an ninh tổ quốc; Tổ chức tốt công tác tuần tra vây ráp, khép kín địa bàn, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh với các loại tội phạm và xử lý kiên quyết các tụ điểm cờ bạc, ma tuý, tệ nạ xã hội… không để hình thành điểm nóng, điểm bất ổn về an ninh trật tự trên địa bàn xã.
Trong công cuộc đổi mới hôm nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã, sự điều hành linh hoạt, quyết liệt của UBND xã và sự chung sức, đồng thuận, nỗ lực của đông đảo Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, đời sống của người dân Tân Chi đã đổi thay toàn diện. Nhân dân càng phấn khởi tin tưởng vào đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Trong một tâm thế mới, diện mạo mới sau khi hợp nhất, tạo bước ngoặt tái cấu trúc toàn diện để kiến tạo không gian phát triển mới, lợi thế mới, tiềm năng mới, động lực tăng trưởng mới để xã Tân Chi hoàn thành mục tiêu trở thành phường trực thuộc Tỉnh trước năm 2030, gây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển của quê hương./.
